Geloof jij in beschermengelen?

Ik weet niet of ze bestaan. Ik heb erover gelezen en heb deze geleide meditatie (Ontmoet je beschermengel) ingesproken. Bij mij kwam direct de naam van mijn overleden zus naar boven. Vaker heb ik het idee dat ze er is en over mij waakt. Daarover kun je ook lezen in mijn boek.
De meditatie duurt 6 minuten en hielp mij tijdens mijn ziekzijn ontspannen. Wat vind je van de meditatie? Werkt het bij jou?

Borstkankerpatiënten halen meeste steun uit positieve instelling en hulp van familie en vrienden

Den Haag, 14 februari 2019

72% van de mensen met borstkanker geeft aan dat zij tijdens hun ziekte- en herstelproces het meest hebben gehad aan een ‘positieve instelling’ en ‘sociale steun’ van familie, vrienden en dierbaren. Dit blijkt uit een peiling die is gehouden door de Borstkankercoach onder zestig mensen (59 vrouwen en één man) met borstkanker. Slechts drie vrouwen gaven aan in deze moeilijke periode steun te hebben gevonden in hun geloof of in geestelijke verdieping.

In de peiling zijn zeven thema’s aangegeven waaruit steun kan worden geput: Positiviteit, Ontspanning, Inspanning, Geestelijke verdieping, Sociale steun, Voeding en Werk.63% van de respondenten gaf aan zich te hebben opgetrokken aan wandelen, bewegen, sporten (Inspanning) en 32% aan yoga, meditatie, mindfulness, ademhalingstechieken, creatief bezig zijn (Ontspanning).

Ondanks dat 43 van de zestig respondenten aangaven positief te zijn gebleven, schreef één respondent: ‘Positief blijven. Ik heb tijdens mijn ziekzijn een allergie ontwikkeld voor die woorden… Kanker gaat gepaard met angst (voor uitslagen, voor de behandelingen, voor de dood), met verdriet en kan ook heel eenzaam zijn. Bovendien kunnen de behandelingen grote impact hebben, zowel fysiek als mentaal. En dan wordt er van je verwacht dat je maar positief blijft.’

Een kwart van de mensen heeft zich gericht op voeding en 28% van de respondenten vond steun in het werk. Twee respondenten gaven aan dat de werkgever en de collega’s weinig tot geen interesse hadden getoond en hen ‘als een baksteen’ hadden laten vallen.

De zeven thema’s komen uit het boek Borstkanker… en nu?! waarin ook zeven openhartige verhalen van (jonge) vrouwen met borstkanker staan. Zij vertellen waaraan zij zich hebben opgetrokken na de diagnose borstkanker om met hun verhaal andere vrouwen te steunen en inspireren. Het boek staat vol tips waarmee mensen met de diagnose borstkanker de regie over hun eigen lichaam en leven kunnen nemen.

Het boek is geschreven door Wanda Verhoeff. Zij kreeg vijf jaar geleden, op Valentijnsdag 2014, de diagnose borstkanker. Na operaties, chemotherapie en hormoontherapie gooide zij het roer om: van interimmanager en organisatiecoach schoolde zij zich om en werd de eerste post HBO gecertificeerde borstkankercoach van Nederland. Als ervaringsdeskundige, met alle opgedane kennis én met informatie uit de coachtrajecten die zij begeleidt, schreef Wanda het boek Borstkanker… en nu?! ‘En nu’ staat voor: hoe nu verder en ook voor: het leven gebeurt NU.

Het is Wanda’s missie om professionele nazorg beschikbaar te maken voor alle mensen die geraakt zijn door borstkanker. Wanda stimuleert werkgevers en verzekeringsmaatschappijen om hun maatschappelijke en financiële verantwoordelijkheid hierin te nemen, aangezien één op de drie mensen kanker krijgt. Dit betreft steeds vaker jonge mensen, die na hun herstel weer in de maatschappij aan het werk willen. Helaas krijgt momenteel 24% van de mensen die zijn hersteld van kanker, ontslag.

Als borstkankercoach begeleidt Wanda vrouwen én mannen met borstkanker om de kracht in zichzelf (terug) te vinden en te leven en genieten in het ‘nu’.

Meer informatie over het onderzoek, de achtergronden en het boek:
Wanda Verhoeff
Borstkankercoach
06-33978598
wanda@borstkankercoach.nl

Het boek Borstkanker… en nu?! is hier te bestellen.

Pas op de plaats om vooruit te komen

Hoe vaak in het leven neem je de tijd om even stil te staan en terug te kijken? Om te zien hoe ver je bent gegroeid en waar je staat? Vaak is daar een ingrijpende gebeurtenis voor nodig, zoals het krijgen van de diagnose borstkanker. En als je middenin het proces zit, dan overzie je nog niet waartoe het gaat leiden. Waar de eindstreep ligt van alle behandelingen, wat de effecten zijn van de medicatie, van het ziek voelen, van het tekort aan energie in je lijf.

Maar er komt een moment dat je merkt dat je iets meer kunt doen, dat er meer tijd tussen de afspraken in het ziekenhuis komt, dat je de laatste chemo of bestraling op de kalender afstreept of dat je ineens merkt dat je al een aantal jaren hormoonmedicatie slikt en ook daar de eindstreep in zicht is.

Heftige manier
Borstkanker krijgen is een heftige manier om een pas op de plaats te maken. De meeste vrouwen die ik coach, zeggen dat borstkanker hen ook iets heeft opgeleverd. Bijvoorbeeld tijd om over zichzelf na te denken, om over de invulling van hun leven na te denken, om te bedenken of ze nog wel blij zijn met het leven dat ze leefden.

Want in deze maatschappij word je eigenlijk geleefd. Na je opleiding ga je werken, kom je in een leuke werkkring of maak je carrière en stap je regelmatig over van baan. Je sticht tegelijkertijd een gezin, misschien ben je actief in sport. Je krijgt een vriendenkring, kinderen of huisdieren. En later wellicht je ouders om voor te zorgen. Voor je het doorhebt houd je honderd bordjes draaiende en heb je geen tijd meer voor jezelf. Je staat op de automatische piloot en eigenlijk weet je niet meer waar je eigen behoeften liggen.

Ballen in de lucht houden
Een ingrijpende levensgebeurtenis zoals borstkanker is een moment om jezelf te herijken. Noodgedwongen val je stil en kun je niet meer al die bordjes draaiende houden. Je bent niet meer de jongleur die alle ballen tegelijk in de lucht houdt en je moet -of je wilt of niet- een aantal ballen laten vallen. Dat betekent dat je keuzes moet maken. Wat vind je echt belangrijk en wil je blijven doen en wat vind je minder belangrijk?

Ik hoor van vrouwen dat zij beter in staat zijn hun grenzen te stellen en aan kunnen geven aan anderen. Dat ze het zich minder aantrekken als andere mensen hen niet leuk of aardig vinden. Dat ze duidelijker een eigen koers varen en daar gelukkiger van worden. Dat ze zonder schuldgevoel voor zichzelf en hun eigen passie kunnen kiezen. Dat ze, ondanks de beperkingen van operaties, behandelingen en medicatie, zich toch gelukkiger voelen en zichzelf terug gevonden lijken te hebben.

Als je zó naar je ziekte- en herstelproces kijkt, dan kan borstkanker een waardevolle aanvulling in je leven zijn. Dan kan een pas op de plaats een grote stap voorwaarts zijn.

Jouw gevoel weet het al
Als kind hoefden de meeste mensen zich niet af te vragen wat ze leuk vonden. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk. Maar de meeste kinderen doen waar ze zin in hebben, ze volgen hun gevoel en denken daar niet heel veel bij na. Ik ben ervan overtuigd dat als wij meer ons gevoel volgen en minder ons verstand, dat we ons gelukkiger gaan voelen. Vaak weet je gevoel wat goed voor je is en is het je verstand dat tegenspreekt of nog tegensputtert. Het verstand maakt rijtjes van voordelen en nadelen, maar het gevoel weet vaak al wat het beste voor je is.

Ik begeleid vrouwen die na de borstkanker zichzelf zijn kwijtgeraakt. Ik help hen de kracht in zichzelf terug te vinden. Misschien is dat wel een hele nieuwe kracht, waarvan je niet eerder het bestaan wist. Samen zoeken we naar zingeving, naar een passende invulling van je nieuwe leven. Want het leven 1.0 is voorbij na borstkanker en je staat nu in je leven 2.0. Soms is een pas op de plaats maken noodzakelijk om die transformatie door te gaan. En het klinkt misschien mooi, maar in de praktijk is het een hele opgave van vaak vallen en nog vaker opstaan. Van twee stappen voorwaarts en één stap achterwaarts. Van hoge pieken en diepe dalen.

Een steun in de rug
In moeilijke tijden is het dan fijn een steun in de rug te hebben, van je gezin, van familie, van vrienden, van buren, collega’s, hulpverleners. Als je er behoefte aan hebt, vraag dan zoveel mogelijk steun. Want een pas op de plaats maken met de hulp van mensen met wie je kunt praten over wat jouw diepste drijfveren en ook je diepste angsten zijn, is waardevol. Het kan een gift zijn, waar je de rest van je leven plezier van hebt. Dat is echte groei. Ik gun het je van harte.

Een onverwachte wending

2018 was voor mij een zeer bewogen jaar en dat was niet omdat ik vijftig ben geworden. Het was voor mij een memorabel jaar omdat het leven, wederom, een onverwachte wending in petto had. Inmiddels ben ik ervan overtuigd dat dat de bedoeling van het leven is. Alles, werkelijk alles in het leven is voortdurend in beweging. Niets is blijvend, alles verandert.

Op Valentijnsdag verscheen, na twee jaar schrijven, mijn boek Borstkanker … en nu?! Hiermee ging een droom in vervulling. Met coaching kan ik slechts een aantal vrouwen per jaar ondersteunen, maar met dit boek kan ik veel meer mensen bereiken. En dat bleek ook zo te zijn, want binnen enkele maanden na de boekpresentatie waren er ruim driehonderd exemplaren verkocht. Niet alleen van vrouwen met de diagnose borstkanker, maar ook van mannen, moeders en zussen ontvang ik regelmatig bedankjes voor de inzichten die ik in het ziekte- en herstelproces beschrijf. Het boek geeft kracht, steun en tips.

Ik ben overwerkt
In januari van dit jaar merkte ik al dat ik oververmoeid en overprikkeld was. Naast mijn commerciële werk als projectleider bij TechniekTalent.nu. was ik borstkankercoach, mantelzorger en moeder uiteraard. Ook was ik mij aan het voorbereiden op mijn afstuderen. Ik volgde sinds twee jaar de opleiding Coaching Rondom Kanker bij de academie CRK en had mij voorgenomen in het eerste halfjaar van 2018 af te studeren als excellente coach.

Maar na het verschijnen van mijn boek was het op. Ik had geen energie meer en moest mijn commerciële opdracht bij TechniekTalent.nu voortijdig stoppen. Door de publiciteit rondom mijn boek kreeg ik aanvragen voor coachtrajecten en verzoeken om lezingen en workshops te geven. Maar ik kon daar niet op ingaan, want ik kampte met angst- en paniekaanvallen. Noodgedwongen moest ik coachtrajecten stopzetten en overdragen. Maar dat gaat niet binnen een week, dus de trein raasde nog een tijdje door.

Te moe voor vakantie
Om te ontspannen boekte ik een yogavakantie aan het einde van de winter. De dag voor vertrek had ik niet de moed om mijn koffer te pakken. Ik kon het niet meer overzien. De dag dat het vliegtuig vertrok, bleef ik in bed liggen en besloot ik: laat het vliegtuig maar gaan, ik blijf thuis in mijn vertrouwde omgeving. Ik vertelde niemand dat ik niet ging, zodat ik een week lang op de bank kon uitrusten.

In het voorjaar werd ik benaderd om als borstkankercoach een week op Tenerife te coachen bij Yogini Rosa. De eigenaresse Monique organiseert een aantal keer per jaar yogaretreats voor vrouwen met borstkanker op basis van het Dana principe. Dat houdt in dat deze retreats worden gefinancierd uit andere bronnen, zodat de deelnemende vrouwen de kosten niet hoeven te betalen. Zij mogen wel een bedrag schenken. Dat wordt dan voor een volgend retreat, dus een volgende vrouw met borstkanker aangewend. Ik voelde me vereerd. Het was een prachtig aanbod, maar ook daar had ik de energie niet voor. Monique bood mij aan om als deelnemer mee te gaan, zodat ik kon genieten van de yogalessen en de ontspanning. Het werd een zware week. Ik realiseerde me dat ik in een burn-out terecht was gekomen en constant met spanning in mijn lijf rondliep.

Nieuwe gezondheidsproblemen
De dag na terugkomst uit Tenerife ontving ik post uit het ziekenhuis. Er waren onrustige cellen in mijn lijf gevonden. En diezelfde dag werd ik getroffen door een herseninfarct. Terwijl ik stond te koken, raakten mijn arm en mond verlamd en kon ik nauwelijks meer praten. Ik werd naar het ziekenhuis gebracht, waar een herseninfarct werd geconstateerd. Er volgden weken van onzekerheid, onderzoeken, medicatie, bijwerkingen, angst en hoop. Voor mijn gevoel werd ik teruggeworpen in de tijd. Weer voelde ik me niet in staat te werken evenals in 2014 na de diagnose borstkanker. En ik had zoveel plannen.

Steun van collegacoaches
Zo scheef ik onder andere blogs voor de Stichting Jij Speelt de Hoofdrol, die het jaarlijks Borstkankersymposium organiseert. Het bestuur had mij gevraagd om tijdens het symposium twee workshops te geven: een wandelcoaching en een workshop over mijn boek. De maand oktober kwam dichterbij en de knoop in mijn maag werd groter. Ik had nog geen fut om workshops te geven. Gelukkig kon ik rekenen op de steun van twee collegacoaches: positiviteitscoach Miranda Kalksma en lifecoach Martha Wieling namen de workshops van mij over, zodat ik alleen maar aan hoefde te schuiven.

Verlies vriendin
Privé was het ook een zware tijd: mijn lieve vriendin Liesbeth Veenstra, één van de powervrouwen in mijn boek, vocht al jaren tegen uitgezaaide borstkanker. Dat deed ze succesvol, zodat ze kon genieten van het leven, maar vanaf de zomer ging ze snel achteruit. Op 3 oktober overleed zij helaas. Het is verdrietig om zo’n jonge, prachtige en pure vrouw en vriendin te verliezen. En het is confronterend om te zien dat borstkanker oneerlijk is en levens van kinderen, partners, familie en vrienden overhoop gooit. Liesbeth was en is nog steeds een grote inspiratiebron voor mij. Zij leerde mij dat je alles aankunt wat er op je pad komt. Dat vertrouwen heb ik hard nodig nu mijn gezondheid mij in de steek laat en ik het vertrouwen in mijn lijf ben kwijtgeraakt.

Goed geslaagd
Dit jaar waren er ook hoogtepunten. In september studeerde ik af als eerste post HBO gecertificeerde borstkankercoach in Nederland! En omdat ik het predicaat Excellente Coach wilde behalen, presenteerde ik mijn boek als meesterproef. Dat deed ik met succes en ik kreeg de hoogst mogelijke beoordeling. De examencommissie stelde: ‘Het boek is een prachtige combinatie van persoonlijke verhalen en professionele aanvullingen. Gebaseerd op ervaringen en aan de hand van onderzoek wordt een breed palet van menselijke aspecten getoond. Een concreet en volledig eindproduct, geschikt voor patiënten, naasten en professionals. In deze meesterproef komen (levens)kunstenaarschap, meesterschap en leiderschap volop aan bod en wordt er unaniem geconcludeerd dat Wanda is afgestudeerd als excellente coach rondom kanker.’ Dat is een mooie bekroning op twee jaar studeren en werken. Ik heb mijn borstkankerproces omgezet in iets waardevols voor mensen die nu de diagnose krijgen. En daar ben ik trots op.

Alles heeft een reden
2018 was dus een zeer bewogen jaar. Ik verloor lieve mensen om mij heen en kreeg er nieuwe ontmoetingen en inzichten voor terug. Ondanks alle tegenslagen en het verdriet ben ik ervan overtuigd dat de zon nog steeds schijnt. Soms achter de wolken en soms, gelukkig, zichtbaar. Ik heb de tijd gehad om te mediteren, te lezen, te wandelen, te praten, na te denken en te voelen wat er in mijn lijf gebeurt.

Ik ben ervan overtuigd dat alles in het leven een reden heeft. Niets gebeurt zomaar. Weer ondervind ik dat het hebben van moed, geduld en vertrouwen belangrijk is om door te blijven gaan. Dat steun van familie en vrienden essentieel is om positief te blijven denken en hoop te houden.

Je bent sterk
Sterker dan je ooit had gedacht
Sterker dan de sterkste boom
Oneindig in jouw kracht

(bron: Instagram Liefleven)

Ik ben er nog niet. Ook in 2019 doe ik rustig aan. Dit is daarom mijn laatste nieuwsbrief. Je kunt me wel blijven volgen via Facebook, Instagram en LinkedIn. Ook zal ik blogs blijven schrijven. Zodra die er zijn, laat ik dat via de social media kanalen weten.

Ik wens iedereen voor deze maand en voor heel 2019 veel warmte en liefde toe.

Verbinding

Oktober stond in het teken van borstkanker en het vierde Borstkankersymposium was een mooie start daarvan. Wat fijn om ruim tweehonderd lotgenoten en medestanders aan te treffen in Doorn. Om verhalen uit te wisselen, elkaar te ontmoeten, te verbazen, te lachen en te huilen. Allemaal herkenbare verhalen en toch zo uniek. Het thema van het symposium was Gehoord Worden.

Om gehoord te worden heb je iemand nodig. Er moet een luisteraar zijn, die oprechte aandacht voor je heeft. Daarmee maak je verbinding. Als je niet in verbinding bent, is er geen communicatie mogelijk. En hoe beter jouw verbinding met jouw hulpverleners zijn (artsen, chirurgen, verpleegkundigen, psychologen, coaches noem maar op), hoe beter je je verhaal kwijt kan. Je kunt dan gezamenlijk zoeken naar de beste oplossingen voor jou tijdens je ziekte- en herstelproces.

Workshops geven
In de aanloop naar het symposium werd ik getroffen door een herseninfarct. Gelukkig heb ik nauwelijks restverschijnselen, maar ik ben ontzettend moe, kan me moeilijk concentreren, kan niet switchen tussen verschillende zaken en kan geen twee dingen tegelijk doen. Deadlines zijn een ramp, want ik vind het lastig om zaken te plannen en overzicht te houden. Eigenlijk vergelijkbaar met mijn periode na de chemo.
Aangezien ik had toegezegd twee workshops te geven, groeide er een grote knoop in mijn maag. Ik wilde heel graag de wandelworkshop geven, om mensen kennis te laten maken met de kracht van de natuur en leren loslaten. En ik wilde heel graag de tips uit mijn boek Borstkanker… en nu?! vertellen en horen waar de aanwezigen veel aan hadden gehad tijdens hun proces. Maar ik wist dat het niet zou lukken op zo’n korte termijn twee workshops voor te bereiden.

Hulp vragen
Ik besprak het met de maatschappelijk werker in het ziekenhuis en die zei: “Je kunt het afzeggen”. Ja, makkelijk gezegd, maar dat wilde ik niet. En toen bedacht ik mij: als ik nu eens hulp vraag. Diezelfde week belde ik twee collegacoaches bij kanker. Miranda Kalksma is positiviteitscoach en coach bij kanker en Martha Wieling is coach bij kanker gespecialiseerd in het begeleiden van naasten en wandelend coachen. Dat was een mooie match: een positiviteitscoach terwijl mijn boek start met het hoofdstuk Positiviteit en een wandelcoach om de wandeling over te nemen. Ik durfde hen te vragen en natuurlijk zeiden ze volmondig JA. Zodoende hoefde ik alleen maar aan te sluiten bij de workshops, mezelf voor te stellen en het lekker mee te beleven.

Vrouwen zijn niet goed in het vragen van hulp. Ik vind het zelf ook moeilijk. Ik ben niet zwak! Ik ben een alleenstaande moeder en heb voor hetere vuren gestaan. Ik kan zelf mijn boontjes doppen. Maar ik heb in de loop van de jaren geleerd dat het juist sterk is om je kwetsbare kant te laten zien, om hulp te vragen. En zeg nou eens eerlijk, als een vriendin of vriend je om hulp vraagt, dan vind je het toch ook fijn om te kunnen helpen? Dus als jij hulp vraagt, vindt degene aan wie je het vraagt hoogstwaarschijnlijk ook heel fijn om iets voor je te kunnen doen. Hóe je het beste hulp kunt vragen (zowel voor jezelf als voor degene waar je het aan vraagt) kun je lezen in mijn boek.

Borstkankersymposium
Terug naar het symposium. Wat een mooie dag heb ik beleefd. En niet alleen ik, want de aanwezigen gaven een 8 als score voor de dag! Dat is alleen maar mogelijk door jullie eigen aanwezigheid en inbreng. Want jullie hebben jullie opengesteld, jullie verhalen en ervaringen gedeeld en die van anderen gehoord.

De Stichting Jij Speelt de Hoofdrol, die het symposium organiseert, heeft als motto: van en voor patiënten. Dat zag ik mooi terug in Doorn. Ik hoop een ieder volgend jaar, tijdens het vijfde symposium, opnieuw te ontmoeten, te verbinden en te horen hoe het dan met iedereen gaat.

Burn-out of overgang?

Ik hoor regelmatig van vrouwen dat ze erg moe zijn. De balans van zorgen, werken, sporten en ontspannen is dan weg. Bij 80% van de vrouwen en mannen met borstkanker komt (ernstige) vermoeidheid voor in de eerste jaren. Na drie jaar heeft nog steeds 30% van de mensen met kanker last van (extreme) vermoeidheid. Chemotherapie, bestraling en geestelijke verwerking kunnen dit veroorzaken. Het -vaak jarenlang- slikken van anti-hormonale medicatie heeft als bijwerking overgangsklachten, waarvan vermoeidheid er één is. En als je eierstokken worden verwijderd, raak je direct in de overgang. Het is dus vaak niet goed te herleiden of vermoeidheid komt door te veel inspanning, te weinig ontspanning, leefstijl, medicatie, gewoon ouder worden of de overgang.

Als je chronisch vermoeid en overprikkeld bent en je stressniveau is constant hoog, dan is de kans groot dat je op een burn-out afstevent. Op internet staan testen om na te gaan of, en in welke mate je een burn-out hebt. Ook staan er goede tips om uit je burn-out te komen. De beste, en daarbij de moeilijkste, lijkt te zijn: accepteren. Aanvaarden dat je tijd en rust nodig hebt om weer op adem te komen. En bewegen: lekker wandelen of fietsen zodra je energieniveau het toelaat.

Ik tel weer mee
Ik heb een paar jaar, na mijn herstel van borstkanker, hard gewerkt. Dat vond ik fijn, want werken leek een hobby. Maar ik werkte té hard en ik weet inmiddels ook waarom: het gaf mij het gevoel dat als ik weer volledig aan het werk was, mijn leven weer zoals vroeger was. Niet helemaal, maar toch een beetje. Ik dacht: Als ik weer werk dan tel ik weer mee, heb ik weer energie, ben ik niet meer ziek, heb ik de nare borstkankerperiode achter me gelaten. Een mooi verdringingsmechanisme. Maar helaas werkt het niet zo.

Nu hoef je bij overwerkt en overprikkeld zijn niet direct in een burn-out te zitten. Ik las het boek Te Lijf, de kunst van het mooie ouder worden van Isa Hoes en Medina Schuurman over de overgang. En tot mijn verbazing lijken de symptomen van burn-out en overgang ontzettend veel op elkaar. Het is een compleet boek met diverse onderwerpen rondom de overgang, zoals lichamelijke klachten, verzorging van je lijf, moederschap, relaties en werk. Voor dit boek hebben Isa en Medina vele deskundigen en bekenden collega’s geraadpleegd en geïnterviewd. Het is een heel persoonlijk boek, het leest makkelijk en er staan eyeopeners in; over hoe om te gaan met heftige gevoelens en emoties zoals angst, stemmingswisselingen, depressies. Het inzicht hierin en de tips die zij geven, brengen al direct enige verlichting.

Slechter slapen door minder oestrogeen
Een stukje uit het boek: je bent niet te genieten, depressief, onzeker, angstig, snel geïrriteerd, boos, heb je meer last van prikkels, bent gevoelig voor geluid. Zo krijgen sommige vrouwen last van paniekaanvallen, woede uitbarstingen, oncontroleerbaar de huilbuien en zelfs hallucinaties. Daarnaast kun je slechter gaan slapen omdat er minder serotonine beschikbaar is. Dit alles komt door de afname van oestrogeen. Als dit hormoon minder wordt geproduceerd kun je veranderingen gaan ervaren in gedrag, emoties en cognitie. Wat ook afneemt, is het hormoon oxytocine. Dit is het zorghormoon, het knuffel hormonen. Dit maakt weer dat je introvert en minder zorgzaam wordt, naar bijvoorbeeld je kinderen. Daar kun je echt van schrikken: wat is er met me aan de hand? Nou, je zit in de overgang! Zie je hoe dit in elkaar valt? En dit gebeurt allemaal in je brein.

Rust en acceptatie
Burn-out of overgang, wellicht beiden. De remedie is rust, acceptatie, luisteren naar je lijf, grenzen stellen (en eraan houden!) en genieten. De vrouwen in dit boek, die door de overgang heen zijn, geven allemaal aan dat de tijd erna de mooiste in hun leven is. We zetten nog even door…

Welk geluid laat jij horen?

Het jaarlijks Borstkankersymposium van Stichting Jij Speelt de Hoofdrol staat dit jaar in het teken van ‘Gehoord worden’.  In dat kader schreef ik onderstaand blog. Het online magazine waarin dit blog staat, kun je hier lezen.

Laatst, toen ik een paar dagen ziek was, ging ik mijn lievelingsfilm weer eens kijken: As it is in Heaven. Deze prachtige Deense film gaat over een dirigent die op alle wereldpodia heeft gestaan en op jonge leeftijd door hartproblemen moet stoppen met dirigeren. Hij besluit terug te keren naar het dorp van zijn jeugd, waar niemand hem meer kent. Want toen hij beroemd werd, heeft hij een andere naam aangenomen. De mensen weten alleen dat hij een beroemd dirigent is. Daarom wordt hij gevraagd het kerkkoor te leiden.

In eerste instantie weigert hij. Hij zegt: “Ik ben hier alleen om te luisteren.” Maar uiteindelijk neemt hij het koor onder zijn hoede. De eerste repetitieavond laat hij de mensen hun geluid zoeken; welke trilling en klank zijn uniek en specifiek voor elk koorlid. Hij laat de mensen naar binnen keren, naar hun buik, hun ademhaling en hun geluid. Verbinding zoeken met zichzelf. Het enige wat hij doet, is luisteren.

Borstkanker verbindt
De film is boeiend, omdat elk koorlid een eigen geluid, een eigen verhaal en een eigen geschiedenis heeft. Dat wordt prachtig in beeld gebracht. En zo is het in het echte leven ook: we hebben allemaal onze eigen geschiedenis en ons eigen verhaal. Borstkanker is wat ons verbindt. Maar onze weg daarin of onze ervaringen ermee kunnen heel verschillend zijn. En daarmee ook onze behoefte om gehoord te worden. De één wil haar of zijn verhaal vertellen, de ander zoekt oplossingen. Weer een ander wil helemaal niets kwijt. En dan speelt ook nog mee tot wie je je richt: familie, vrienden, collega’s, verpleegkundigen, artsen…

Gehoord worden
Pas overhandigde ik mijn boek Borstkanker… en nu?! aan ‘mijn’ oncoloog. Ik vind het belangrijk om een oncoloog te hebben, die bij mij past. Je gaat tenslotte een lange termijnrelatie met hem of haar aan als je borstkanker hebt. Wij zijn al vier jaar ‘samen’.

Ik vind het prettig dat mijn arts de tijd neemt om naar mij te luisteren, om antwoord te geven op al mijn vragen. Ik kom namelijk altijd met mijn kladblok binnen. Inmiddels heb ik er drie volgeschreven in de afgelopen vier jaar. Dat is mijn manier om informatie te krijgen, mijn gedachten op te maken, te overzien waar ik sta en welke medicatie of behandeling ik kan krijgen en daarin mijn keuze te maken. Ik wil daarin de regie voeren, dat geeft mij kracht. Ik wens ook dat mijn arts openstaat voor de initiatieven die ik zelf neem om mijn lijf en geest fit te houden, zoals sporten, mindfulness, yoga, bewust eten. En, heel belangrijk, dat twijfel bespreekbaar is, zoals die keer dat ik een second opinion vroeg, omdat ik het idee had dat de door hem voorgeschreven medicatie niet bij mij paste.

Wederkerigheid
En zo’n oncoloog heb ik. Ik word door hem gehoord. Het is eigenlijk een wisselwerking. Ik wil niet alleen gehoord worden, maar hij wil ook graag horen. En dat geeft mij vertrouwen. Iets wat ik goed kan gebruiken tijdens mijn ziekte- en herstelproces. Wij doen het samen. Net als in de film gaat het niet alleen om mijn geluid, maar ook om het geluid van de mensen om mij heen, van mijn oncoloog in dit geval. Samen zoeken we ons geluid, vullen we elkaar aan, stemmen we op elkaar af. Voor mij is dat een prettig idee, dat ik er niet alleen voor sta. En ook voor hem is het fijn dat we samen aan mijn gezondheid werken. Als je dit ook belangrijk vindt en geen goede ‘klik’ hebt met je arts, dan raad ik je aan te overwegen een andere arts te zoeken.

Door die open houding, over en weer, heeft hij mij veel ‘medische kennis’ bijgebracht over borstkanker de afgelopen jaren. Ik heb hem mijn boek gegeven, met daarin onder andere de inspirerende verhalen van zeven vrouwen met borstkanker en zeven thema’s waaruit wij kracht hebben geput. Ik hoop hem daarmee nog meer inzicht te geven in de ‘menselijke impact’. Hij heeft beloofd tijd vrij te maken om het hele boek te lezen (artsen moeten namelijk heel veel lezen). En ik weet dat hij dat doet. Hij hoort mij en hij ziet mij.

Wat is je doel?
Pas als je weet wat je geluid is, met andere woorden, als je weet wat je wilt zeggen en bereiken, dan kun je ook gehoord worden. Dan kun je doen wat bij je past en kiezen wat bij je past. Hoe vind je jouw geluid? Wat wil je bereiken? Bijvoorbeeld in gesprek met je arts.

Tips om jouw geluid te vinden en gehoord te worden

  • Bepaal vooraf wat het doel van je afspraak met je arts is. Is dat informatie ontvangen, uitslagen krijgen, nieuwe onderzoeken aanvragen, gerustgesteld worden of iets anders?
  • Bedenk voor de afspraak het antwoord op de vraag: Wanneer loop ik tevreden de kamer uit? Bijvoorbeeld: met antwoorden op je vragen, met een doorverwijzing, met een aanvraag voor een second opinion etc.
  • Bereid je afspraak voor, schrijf op wat er is gebeurd de afgelopen tijd, wat je dwars zit of wat je wilt weten én waarom je het belangrijk vindt het gesprek te voeren en informatie te krijgen of een onderzoek aan te vragen.
  • Neem de tijd, zit niet op hete kolen. Jij hebt vast ook wel eens moeten wachten omdat de arts is uitgelopen. Voel je niet bezwaard als je wat langer binnen zit. Je bent elkaar aan het leren kennen en dat kost tijd.
  • Ga goed zitten, billen op de stoelzitting, benen op de grond. Pak je vragen of voorbereiding erbij. Haal diep adem en stel je vraag. Want ook als je een vraag stelt, laat je jouw geluid horen.
  • Luister naar de antwoorden en neem de tijd ze op te schrijven. Of neem iemand mee die de antwoorden voor je opschrijft. Vraag om verduidelijking als je een antwoord niet begrijpt of als het te snel gaat.
  • Geef jouw behoeften aan. Wat wil je? Wat heb je nodig?
  • Check of je alle vragen hebt gesteld en of je jouw doel (antwoorden, informatie, onderzoek, doorverwijzing etc.) hebt behaald. Zo niet, bedenk wat je nog wil weten.
  • Vraag of je naderhand mag bellen met vragen als er nog zaken onduidelijk zijn.

Zo laat je jouw geluid horen en kun je gehoord worden. Je neemt de regie over je behandelproces en over je leven, ook in tijden dat je het gevoel hebt de controle kwijt te zijn. Probeer bij je eigen gevoel te blijven en zet jouw vragen en behoeften centraal. Meer hierover kun je lezen in Borstkanker… en nu?!.

Hoe liep de film af?
De afsluiting van As it is in Heaven is prachtig. Terwijl ik ziek op de bank lig, de tranen inmiddels over mijn wangen rollen (want na de chemo lijken al mijn interne filters te zijn verdwenen en alle emoties direct en hard binnen te komen) zingt Gabriëlla, één van de koorleden, haar eigen lied:
“Vanaf nu is mijn leven van mij. Ik heb maar zo’n korte tijd op aarde… Misschien had ik nooit een keuze, behalve dan de wil om te leven. Het enige dat ik wil, is gelukkig zijn. Zijn wie ik ben. Sterk zijn en vrij. De dag uit de nacht zien opkomen. Ik ben hier en mijn leven is alleen van mij. En de hemel waar ik van overtuigd was, blijkt ergens daar te zijn. Ik wil voelen dat ik mijn leven heb geleefd.”

En ook al ben ik ziek, ik voel me na het zien van de film weer een stukje beter.
Tip: zorg voor zakdoeken als je gaat kijken.

 

Angst voor terugkeer

Afgelopen woensdag belde mijn zoon mij na schooltijd. In de sloot voor de school zat een jonge meerkoet die niet meer kon zwemmen en werd aangevallen door de andere meerkoeten. De kinderen dachten dat een hond de meerkoet in zijn nek had gebeten en dat hij daarom verzwakt was. Of ik even een bakje en een handdoek kon brengen, zodat de kinderen zich konden ontfermen over de vogel, terwijl mijn zoon de vogelopvang belde. Dus deed ik dat.

Waarom zijn jonge kinderen zo begaan met jonge dieren? Heeft het iets met kwetsbaarheid te maken? Kwetsbaarheid is voor mij altijd een moeilijk punt geweest. Ik voel me veel fijner in de rol van sterke vrouw. Iemand die alles aankan, vertrouwen heeft en de controle lijkt te hebben. Dan voel ik mij prettig. Toch zijn er momenten in mijn leven dat ik die krachtige rol niet kan vervullen. Bijvoorbeeld heel recent, toen ik de laatste weken voor het verschijnen van mijn boek teveel op mijn bord had liggen. Werk, boek, studie, zorg, huishouden… Ik was moe, voelde me kwetsbaar en had hulp nodig. Of langer geleden; nadat ik de diagnose borstkanker kreeg. Ook toen voelde ik me kwetsbaar, ondanks dat ik groot en krachtig was.

Kanker heb je levenslang
Afgelopen week stond er in de krant een artikel over angst na kanker onder de titel Genezen en doodsbang. Wat kan je je na kanker kwetsbaar voelen, ook als ‘groot’ mens. Dat kan zelfs jaren na je ‘schoonverklaring’ voorkomen. Sommige mensen schamen zich voor die kwetsbaarheid en die angst, terwijl de schrijvers van het boek Angst na kanker ervoor pleiten het uit te spreken. Daar ben ik ook voorstander van, want zoals een collegacoach van mij onlangs zei: “Kanker is blijvend. Of je eraan sterft of niet.” Voordat ik ziek werd, heb ik er nooit bij stilgestaan hoe groot de impact van kanker kan zijn. Daarom begrijp ik ‘gezonde’ mensen die zeggen: “Maar je hebt het nu achter de rug” of “Je bent er goed uitgekomen, je kan je leven weer oppakken.” Inmiddels weet ik beter: angst is van alle tijden, het kan op elk moment ontstaan en kan grote proporties aannemen.

Late gevolgen na kanker
Het krijgen van kanker laat bij de meeste mensen sporen na. Ook na de genezing. Ondanks dat de meeste mensen met de diagnose kanker nooit van ‘late gevolgen’ hebben gehoord, ervaart meer dan de helft van de mensen de gevolgen na de behandelingen en ziekte. Te denken valt aan klachten zoals:
– Angst
– Vermoeidheid
– Geheugenproblemen/verlies
– Gewichtsproblemen
– Hartfalen/schade
– Lymfoedeem
– Onvruchtbaarheid
– Botontkalking/osteoporose
– Pijn
– Beperkte mobiliteit van het lichaam
– Overgangsklachten
– Problemen met seksualiteit
– Somberheid/stemmingswisselingen/depressie
– Zenuwpijn
– Neuropathie
– Niet vrouwelijk voelen
– Problemen met eigen lijf

86% van de mensen die wordt of is behandeld voor kanker heeft angstklachten. Deze klachten kunnen het dagelijks leven ernstig verstoren en zelfs zo extreem zijn, dat de angst depressies veroorzaakt. Naast angst voor terugkeer kan het ook angst zijn om bijvoorbeeld ziek te worden, uit de roulatie te raken, afhankelijk te worden, financieel in de problemen te raken, de partner en/of kinderen te verliezen, in een sociaal isolement te komen, dood te gaan. Deze angsten kunnen verlammend werken.

Aandacht en geld voor nazorg nodig
Het is goed dat er de laatste tijd meer aandacht in de media is over de late gevolgen van (borst)kanker en dat ook werkgevers en verzekeringsmaatschappijen zich daarvan bewust worden. Het is te hopen dat er meer geld beschikbaar komt voor nazorg, zodat mensen die de diagnose (borst)kanker hebben gehad én hun naasten niet alleen de kosten van hulpverlening hoeven te betalen. Ik maak mij hier sterk voor door voorlichting te geven over de gevolgen van borstkanker en te laten zien dat met de juiste hulpverlening, klachten kunnen worden opgelost.

Wat is een goede hulpverlener?
Als borstkankercoach begeleid ik ook vrouwen met angstklachten. Er is niet één recept dat leidt tot een oplossing. Die oplossing kan voor iedereen anders zijn. Daarom is het belangrijk om een hulpverlener te vinden waar je een klik mee hebt en vertrouwen in hebt. Kies ook voor een behandeling of een traject dat bij je past. Iedereen is uniek. Ook in haar of zijn angsten. Realiseer je dat het nooit te laat is om over je emoties of gevoelens te praten. Ook al is je ziekteproces al jaren achter de rug. Wees eerlijk naar jezelf en probeer er open over te zijn naar je omgeving. Blijf er niet mee zitten en zoek hulp. Bijvoorbeeld van een coach bij kanker. Deze mensen zijn vaak ervaringsdeskundigen en zijn speciaal opgeleid om mensen met kanker te begeleiden. Ik ben gespecialiseerd in borstkankercoaching. Bel me gerust voor een kenniswandeling: Wanda Verhoeff 06-33978598.

En hoe verging het de angstige meerkoet?
Hij zat heel stil in mijn bakje onder een handdoek. Toen de mevrouw van de vogelopvang kwam, nam ze hem over. Ze vertelde dat de vogel een spuitje tegen de pijn zou krijgen en goed verzorgd zou worden. Het helpen van de meerkoet was het gesprek van de dag.

Laten we ervoor zorgen dat nazorg bij borstkanker ook het gesprek van de dag wordt; dat meer partijen de handen ineen slaan om nazorg bij (borst)kanker beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te maken.

Literatuur: Angst na kanker, Jan Verhulst en Coen Völker.
Meer informatie over mogelijke ‘gevolgen na kanker’ vind je op www.kwf.nl/kanker/gevolgen-van-kanker

Steek eens wat vaker je tong uit

Borstkanker maakt nu vier jaar deel uit van mijn leven. Ik slik elke dag mijn medicijnen, ik zie mijn ‘nieuwe’ lichaam in de spiegel, ik heb klachten die ik voor die tijd nooit had, ik moet mijn energie beter verdelen, ik sta niet meer onbevangen in het leven. Daarnaast heb ik ook een nieuw werkzaam leven: Ik coach vrouwen met borstkanker. Met dit werk volg ik mijn passies: wandelen in de natuur en mensen helpen. Dit koppel ik aan de kennis en ervaring die ik inmiddels heb opgedaan als vrouw met borstkanker. Soms krijg ik het gevoel dat ik alleen maar met de ‘zware dingen’ in het leven bezig ben: ziekte, herstel, gezond leven, dingen niet meer kunnen of mogen.

Laatst zei een vriendin tegen mij: ben je nog wel speels? Tja, dat ben ik nog weleens, maar dan voel ik me toch een klein beetje schuldig. Want ik wil verantwoord leven en dat is best een serieuze bezigheid. Als ik speelse dingen ga doen, kom ik buiten mijn comfortzone. Dat levert spanning op en soms stress. En word ik dan niet ziek van de stress? Want ik ben ervan overtuigd dat stress niet goed is voor kanker. Dus: kan ik wel speels zijn?

Aan de andere kant weet ik, dat als ik speels ben, het mij heel veel positieve energie oplevert. Zowel op het moment van spelen, als erna. Bijvoorbeeld als ik eraan terugdenk. Ik laad mijn accu dan weer op met positieve energie.

Dus mijn conclusie is: ik ga meer speelsheid aan mijn leven toevoegen en steek af en toe mijn tong uit naar mijn serieuze ik.

Hieronder een aantal tips om in een positieve flow te komen. Vandaaruit is de stap naar speelsheid zo gezet.

1. Laat dingen en mensen los waar je geen invloed op hebt
Laat je niet frustreren door het gedrag van andere mensen. Je hebt geen invloed op hun gedrag, alleen op je eigen gedrag en je reactie op hun gedrag. Probeer het te aanvaarden zoals het is en de rest los te laten.

2. Je hebt geen controle, maar je kunt wel de regie nemen
Je hebt geen controle over andere mensen en over gebeurtenissen. Je hebt zelfs geen controle over je eigen leven, alhoewel veel mensen dat wel denken. Dingen gaan zoals ze gaan. Wél kun je de regie in eigen hand nemen. Erger jij je er ook zo aan als je in het ziekenhuis lang moet wachten voor je aan de beurt bent? Je hebt geen controle over de agenda van de arts. Wel heb je de regie en kun je de volgende afspraak vroeg in de ochtend plannen. Als je als eerste aan de beurt bent, kan de arts nog niet zijn uitgelopen.

3. Kijk naar wat je wel kunt
Het geeft energie en zelfvertrouwen als je kijkt naar wat je wel kunt. Misschien kun je zelfs dingen die je voordat je ziek werd niet kon. Ik neem bijvoorbeeld meer tijd om lekker te koken, want dat vind ik belangrijk. Of rustig met mijn kind te zitten en samen dingen te doen. Dat geeft mij energie en brengt mij in een flow, zodat ik de tijd vergeet.

4. Kijk terug naar wat je al hebt bereikt
Kijk eens hoe ver je al bent gekomen. In elke fase van je leven maak je stappen. Ook in een slechte periode. Als je het moeilijk vindt dat van jezelf te zien, stel je dan voor dat jouw beste vriendin in jouw positie zit. Hoe zou je haar voortuitgang complimenteren? Geef daarna jezelf dat compliment. En al zijn het maar kleine stapjes; vele kleine stapjes bij elkaar vormen ook een grote stap.

5. Maak het jezelf makkelijk
Vraag hulp en blijf in contact met mensen die je energie geven. Verbind je met plezierige dingen en mensen. Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan?

6. Zorg goed voor jezelf
Want je bent het waard. Jij bent het belangrijkste in je eigen leven. Als jij goed in je vel zit, is dat in de eerste plaats plezierig voor jezelf. Beweeg elke dag, want als je lichaam beweegt, komt er ook beweging in je hoofd. Voed je met gezond eten vol vitamines. Je lichaam knapt ervan op. Voed je geest met mooie dingen: teksten, beelden, muziek etc.

7. En word speels
Wat deed je graag als kind? Hoepelen, hinkelen, hardop zingen, in de plassen stampen? Doe dat nu dan weer. Probeer eens wat minder in je hoofd te zitten en te piekeren, en meer in je gevoel. Lukt dat door muziek te luisteren, te dansen in de kamer, te tekenen, te schilderen of in de tuin te werken? Speel weer eens verstoppertje of tikkertje met je kind of partner.

En als dat allemaal niet lukt: steek dan eens lekker je tong uit! Zie je, het begin is er. Het is kinderlijk eenvoudig. 

Wanneer had jij voor het laatst dat gevoel?

De afgelopen maanden had ik het druk met mijn kind, de mantelzorg voor mijn vader, verschillende modules van de opleiding die ik volg, mijn projectleidersrol in de technische sector en de coachtrajecten van vrouwen met borstkanker. Daarnaast schreef ik een boek, werd ik uitgever en startte ik mijn eigen crowdfunding. Soms voel ik mij als een hamster in een tredmolen; druk met hollen en niet meer te stoppen. Dan verlies ik uit het oog waar het echt om draait, namelijk de tijd nemen om me dankbaar te voelen.

Dankbaarheid
Dankbaar voor kleine dingen: de glimlach van een onbekende op straat, wakker worden in een witte wereld. Of, zoals eervorig weekend, dankbaar voor een wortelkanaalbehandeling, zodat ik na een week weer een kop thee kon drinken zonder kiespijn. En ook dankbaar voor grote dingen: dat het goed gaat met mijn zoon in de pré-pubertijd, dat ik als coach echt het verschil kan maken voor mensen en dat ik een nieuwe balans heb gevonden in mijn lijf na borstkanker. Want kanker blijft altijd onderdeel van mijn leven.

Dankbaarheid geeft mij een fijn gevoel. Er komt een warme gloed rond mijn hart, die zich uitbreidt door heel mijn lichaam. Wanneer nam jij voor het laatst de tijd om die warmte te voelen?

Voor 2018 is al één wens vervuld!
Ik ben heel dankbaar voor alle steun en donaties voor mijn boek. De reacties op de crowdfundingsactie zijn hartverwarmend. In één maand werd er meer dan vijfduizend euro gedoneerd en daarmee is de publicatie van mijn boek een feit! Mijn streefbedrag ligt een stuk hoger, maar vijfduizend euro is de minimale bijdrage die ik moet hebben om mijn droom te verwezenlijken. De rest komt er ook wel. Daarmee is één van mijn wensen voor 2018 al vervuld; half februari verschijnt Borstkanker… en nu?!

Nieuwe columnist
Dit jaar kwamen ook dromen uit: ik bouwde verder aan mijn coachpraktijk en heb mooie coachtrajecten begeleid voor particuliere en zakelijke klanten. Ik mocht als coach een deel van een wandelworkshop voor borstkankerpatiënten verzorgen tijdens het Pluk-de-Dag evenement Westland/Delft. Ik ben de vaste columnist geworden bij Stichting Jij Speelt De Hoofdrol. Deze stichting organiseert het jaarlijkse Borstkankersymposium in oktober. Daarnaast heb ik veel aandacht kunnen vragen én krijgen voor nazorg bij borstkanker.

Workshops geven
In 2018 ga ik verder op de ingeslagen weg. Na het verschijnen van Borstkanker… en nu?! zal ik in het nieuwe jaar afstuderen (post-HBO opleiding Coaching rondom Kanker). De eerste uitnodigingen om workshops te verzorgen voor vrouwen met borstkanker naar aanleiding van mijn boek, staan inmiddels ook in de agenda.

Nu al te koop!
Borstkanker… en nu?! wordt momenteel vormgegeven en binnenkort gedrukt. Het boek is vanaf half februari 2018 verkrijgbaar. Nu kun je alvast een exemplaar reserveren voor 25 euro inclusief verzendkosten. Na publicatie in februari ontvang je het boek voor jezelf (of om weg te geven) én je steunt er vrouwen met borstkanker mee. Dat laatste geeft volgens mij het ultieme kerstgevoel. Hier kun je doneren en daarmee je bestelling plaatsen.

Ik wens je hele fijne Kerstdagen en een gezond en gelukkig 2018.