Burn-out of overgang?

Ik hoor regelmatig van vrouwen dat ze erg moe zijn. De balans van zorgen, werken, sporten en ontspannen is dan weg. Bij 80% van de vrouwen en mannen met borstkanker komt (ernstige) vermoeidheid voor in de eerste jaren. Na drie jaar heeft nog steeds 30% van de mensen met kanker last van (extreme) vermoeidheid. Chemotherapie, bestraling en geestelijke verwerking kunnen dit veroorzaken. Het -vaak jarenlang- slikken van anti-hormonale medicatie heeft als bijwerking overgangsklachten, waarvan vermoeidheid er één is. En als je eierstokken worden verwijderd, raak je direct in de overgang. Het is dus vaak niet goed te herleiden of vermoeidheid komt door te veel inspanning, te weinig ontspanning, leefstijl, medicatie, gewoon ouder worden of de overgang.

Als je chronisch vermoeid en overprikkeld bent en je stressniveau is constant hoog, dan is de kans groot dat je op een burn-out afstevent. Op internet staan testen om na te gaan of, en in welke mate je een burn-out hebt. Ook staan er goede tips om uit je burn-out te komen. De beste, en daarbij de moeilijkste, lijkt te zijn: accepteren. Aanvaarden dat je tijd en rust nodig hebt om weer op adem te komen. En bewegen: lekker wandelen of fietsen zodra je energieniveau het toelaat.

Ik tel weer mee
Ik heb een paar jaar, na mijn herstel van borstkanker, hard gewerkt. Dat vond ik fijn, want werken leek een hobby. Maar ik werkte té hard en ik weet inmiddels ook waarom: het gaf mij het gevoel dat als ik weer volledig aan het werk was, mijn leven weer zoals vroeger was. Niet helemaal, maar toch een beetje. Ik dacht: Als ik weer werk dan tel ik weer mee, heb ik weer energie, ben ik niet meer ziek, heb ik de nare borstkankerperiode achter me gelaten. Een mooi verdringingsmechanisme. Maar helaas werkt het niet zo.

Nu hoef je bij overwerkt en overprikkeld zijn niet direct in een burn-out te zitten. Ik las het boek Te Lijf, de kunst van het mooie ouder worden van Isa Hoes en Medina Schuurman over de overgang. En tot mijn verbazing lijken de symptomen van burn-out en overgang ontzettend veel op elkaar. Het is een compleet boek met diverse onderwerpen rondom de overgang, zoals lichamelijke klachten, verzorging van je lijf, moederschap, relaties en werk. Voor dit boek hebben Isa en Medina vele deskundigen en bekenden collega’s geraadpleegd en geïnterviewd. Het is een heel persoonlijk boek, het leest makkelijk en er staan eyeopeners in; over hoe om te gaan met heftige gevoelens en emoties zoals angst, stemmingswisselingen, depressies. Het inzicht hierin en de tips die zij geven, brengen al direct enige verlichting.

Slechter slapen door minder oestrogeen
Een stukje uit het boek: je bent niet te genieten, depressief, onzeker, angstig, snel geïrriteerd, boos, heb je meer last van prikkels, bent gevoelig voor geluid. Zo krijgen sommige vrouwen last van paniekaanvallen, woede uitbarstingen, oncontroleerbaar de huilbuien en zelfs hallucinaties. Daarnaast kun je slechter gaan slapen omdat er minder serotonine beschikbaar is. Dit alles komt door de afname van oestrogeen. Als dit hormoon minder wordt geproduceerd kun je veranderingen gaan ervaren in gedrag, emoties en cognitie. Wat ook afneemt, is het hormoon oxytocine. Dit is het zorghormoon, het knuffel hormonen. Dit maakt weer dat je introvert en minder zorgzaam wordt, naar bijvoorbeeld je kinderen. Daar kun je echt van schrikken: wat is er met me aan de hand? Nou, je zit in de overgang! Zie je hoe dit in elkaar valt? En dit gebeurt allemaal in je brein.

Rust en acceptatie
Burn-out of overgang, wellicht beiden. De remedie is rust, acceptatie, luisteren naar je lijf, grenzen stellen (en eraan houden!) en genieten. De vrouwen in dit boek, die door de overgang heen zijn, geven allemaal aan dat de tijd erna de mooiste in hun leven is. We zetten nog even door…